Jubileusz 100-lecia nadania naszej Szkole imienia Tadeusza Kościuszki to święto Patrona. Tadeusz Kościuszko jest nie tylko bohaterem narodowym Polaków, bohaterem dwóch kontynentów, wodzem powstania niepodległościowego, ale przede wszystkim wybitnym człowiekiem, którego całe życie było hołdem dla najwyższych wartości, takich jak: wolność, równość, wierność obowiązkom, patriotyzm, szacunek dla każdego człowieka. To zatem idealny wzorzec dla młodzieży, która przygotowuje się do odpowiedzialnego życia.
Dlatego społeczność IV LO, której życie toczy się wokół Tadeusza Kościuszki, uczciła swojego Patrona Galą Jubileuszową, która odbyła się 16 grudnia 2025 roku w kinie „Kijów”.
Uroczystość skupiła w jednym miejscu wybitnych ludzi nauki, kultury i oświaty reprezentujących instytucje wspierające naszą Szkołę w realizacji drogi wytyczonej przez ideały Tadeusza Kościuszki.
Władze Krakowa i władze oświatowe reprezentowali:
- Gabriela Olszowska, Małopolski Kurator Oświaty
- Maria Klaman, Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa
- Anna Bałdyga, Przewodnicząca Komisji Edukacji Rady Miasta Krakowa
- Magdalena Mazur, Dyrektor Wydziału Edukacji i Projektów Edukacyjnych
- Tomasz Daros, Radny Miasta Krakowa
Z krakowskich uczelni wyższych oraz instytucji naukowych na uroczystość przybyli przedstawiciele: Akademii Górniczo Hutniczej, Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Ekonomicznego, Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Uniwersytetu Rolniczego i następujących wydziałów i instytutów Uniwersytetu Jagiellońskiego: Wydziału Biologii, Wydziału Chemii, Wydziału Historycznego, Instytutu Filologii Angielskiej, Instytutu Filologii Słowiańskiej, Instytutu Germanistyki i Nordystyki, Instytutu Socjologii oraz Instytutu Studiów Europejskich.
Obecni byli dyrektorzy wielu krakowskich liceów oraz szkół z Dzielnicy XIII Podgórze.
Uroczystość rozpoczęła dyrektor IV LO pani Beata Zgutka, która powitawszy znakomitych gości i społeczność szkoły, przedstawiła działania uczniów i nauczycieli Czwórki z ostatnich kilku lat świadczące o tym, że Patron pozostaje w centrum życia szkoły. Ukazujące się na ekranie fotografie przypomniały takie wydarzenia jak: Zlot Młodzieży Szkół imienia Tadeusza Kościuszki, debata historyczna, konkursy wiedzy o Patronie, wystawy okolicznościowe poświęcone Kościuszce (na przykład wystawa ,pocztówek z jego podobizną), Ślubowania uczniów klas pierwszych u stóp Kopca Kościuszki, wycieczki śladami Tadeusza Kościuszki do Szwajcarii, gry miejskie o Patronie, udział uczniów w Biegach Sztafetowych Szlakami Pomników Pamięci.
Pani Beata Zgutka podziękowała wszystkim osobom z IV LO i zaprzyjaźnionych instytucji nauki i kultury za to, że swoim wysiłkiem i pracą włączyły się w realizację wspólnego dzieła: kształtowania młodych ludzi w szacunku dla wartości Kościuszkowskich.
W części oficjalnej uroczystości zabrali głos także: Małopolska Kurator Oświaty dr Gabriela Olszowska, Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa Maria Klaman oraz Radny Miasta Krakowa Tomasz Daros.
Wszyscy przemawiający wyrazili swój szacunek i podziw dla osoby Tadeusza Kościuszki, jego licznych talentów i zdolności (także artystycznych), fachowej, rzetelnej wiedzy ale też kreatywności i wizjonerstwa; skromności i zasłużonych honorów, brawury i rozsądku. Podkreślili ponadczasowy i aktualny wydźwięk ideałów Kościuszkowskich: jego wiary we wspólnotowe działanie ludzi z różnych warstw społecznych, środowisk i miejsc, zdolności poświęcenia się dla dobra wspólnego oraz stawiania wyżej zasad moralnych niż własnych jednostkowych sukcesów.
Wszyscy przemawiający gratulowali społeczności IV LO umiejętności połączenia nowoczesnego myślenia z tradycją, rozwoju indywidualnego ze służbą dobru wspólnemu, krytycznego myślenia z wiernością ideałom. Życzyli sukcesów i energii w dążeniu do nich.
Odczytany został także list od Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego.
Gala Jubileuszowa stała się okazją do wyrażenia szczególnego podziękowania tym osobom, które swoje życie złączyły z IV LO i jego Patronem. W imieniu społeczności naszego liceum Dyrektor Beata Zgutka przyznała Honorowy Medal Szkoły emerytowanym dyrektorom, nauczycielom oraz pracownikom niepedagogicznym w uznaniu ich rzetelnej i wytrwałej pracy i zasług na rzecz rozwoju podgórskiej Czwórki.
W gronie wyróżnionych Honorowym Medalem Szkoły znaleźli się także Szymon Toboła Przewodniczący Rady i Zarządu Dzielnicy XIII Podgórze oraz Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie nagrodzeni za pieczę nad spuścizną Patrona i działania na rzez Liceum.
Wśród osób nagradzanych w tym wyjątkowym dniu nie mogło zabraknąć uczniów. Na scenę poproszeni zostali zwycięzcy w szkolnym konkursie „#Kościuszko” zorganizowanym przez prof. Joannę Rzońcę i prof. Kingę Michalec. Konkurs dawał uczniom możliwość przedstawienia własnej interpretacji historii i nowoczesnego spojrzenia na przeszłość i tradycję. Cztery laureatki wykazały się imponującą wrażliwością estetyczną i kreatywnością myślenia. Były to: Alicja Szczepańska, Lena Gaweł, Zofia Galińska i Zuzanna Wojciechowska.
Reprodukcje nagrodzonych prac wszyscy mogli obejrzeć w nadzwyczajnym wydaniu czasopisma uczniów czwórki zatytułowanego „Pogaduszki u Kościuszki”, nad którego redakcją od wielu lat czuwa prof. Joanna Rzońca.
Najpiękniejszą formą uczczenia Patrona naszego Liceum stało się widowisko artystyczno-historyczne zatytułowane „Patron Tadeusz Kościuszko – człowiek idei”. Autorka scenariusza i zarazem reżyser tego wyjątkowego spektaklu – prof. Aleksandra Tyrańska – zaprezentowała nie tylko zarys biografii Tadeusza Kościuszki na tle jego czasu historycznego, epoki oświecenia, pokazała okoliczności, w jakich kształtował się system wartości Kościuszki, jego wielkie czyny, ale także przedstawiła dzieje powstania idei bohatera narodowego i przyjęcia przez naród polski Kościuszki jako symbolu najpiękniejszych cech obywatela i człowieka. Z tego widowiska widzowie mogli się również dowiedzieć, w jaki sposób Patron uobecnia się w codziennym i odświętnym życiu Szkoły, jak skupia wokół siebie nauczycieli, uczniów i ich rodziców, jak inspiruje do działań wychowawczych i dydaktycznych. To Kościuszko ściągnął na Podgórską Czwórkę splendor wieloletniej współpracy z autorką biografii przywódcy Insurekcji 1794 roku, Barbarą Wachowicz, która to współpraca doprowadziła naszą szkołę do zdobycia zaszczytnego tytułu Kuźni Mistrzów Mowy czyli instytucji propagującej piękno języka polskiego.
Kompozycja spektaklu, łącząca precyzję materiału źródłowego (portretów, rycin, map i dokumentów ukazywanych na ekranie) z bogactwem słowa literackiego utworów poświęconych Kościuszce i teatralną wyrazistością udramatyzowanych scen odegranych przez uczniów w kostiumach z epoki, doskonale oddziaływała na wyobraźnię współczesnego widza przyzwyczajonego do dynamicznie zmieniających się, różnorodnych środków wyrazu. Uczniowie ze szkolnej grupy Dziedzictwa i Animacji Kultury prowadzonej przez prof. Jakuba Matusiaka z pasją wcielali się w role. W przedstawieniu nie zabrakło tańca i śpiewu. Krakowiaka brawurowo odtańczyli tancerze z zespołu „Krakowiacy” w bajecznie wzorzystych strojach ludowych. Choreografię przygotowała pani Agata Kowalczyk. Natomiast chór „Jaszczury” z Krakowskiego Centrum Młodzieży im. H. Jordana, w którym wystąpili absolwenci Czwórki, dostarczył niezwykłych wrażeń muzycznych. Zespół pod dyrekcją pani Doroty Kondraciuk ilustrował pieśniami bieg prezentowanej na scenie historii, budował nastrój, wzruszał, smucił i radował, słowem: zdumiewająco potrafił angażować widownię. Wyjątkowo gorąco młodzież przyjęła rapowaną wersję poematu Gustawa Ehrenberga „Bartłomiej Głowacki”, doceniając różnorodność stylów muzycznych, w jakich ze swobodą wypowiadali się młodzi artyści.
Była to wyjątkowa lekcja historii Polski i historii Czwórki, z całą siłą działająca na widzów z różnych pokoleń.
Jubileusz i wieńcząca szereg działań poświęconych Tadeuszowi Kościuszce Gala spełniły swoje zadanie: przypomniały jednoczącą i wychowawczą rolę Patrona szkoły, uzmysłowiły ponadczasowy charakter wartości wpisanych w tradycję oraz potrzebę ich przywoływania. Stworzyły okazję do wyrażenia podziękowań wobec tych licznych osób i instytucji, które wspólnie z nauczycielami podejmują trud edukowania i wychowywania młodego pokolenia. A uczniom dały okazję do artystycznej, twórczej ekspresji własnych talentów, zdolności i umiejętności, do zaangażowania się we wspólne dzieło.
